برنامه وزیر جدید ICT که برای گرفتن رأی اعتماد به مجلس ارائه شده بود، مثل خیلی از برنامهها کلی است (و اصولاً هر چیز کلی، خوب است!) اما در همین کلیات هم، ضعفها و نقصهایی مهم به چشم میخورد:
۱- نکته اول اینکه: برنامه مهندس تقیپور بیشتر به تصدیگری و اجراییات نظر دارد تا سیاستگذاری و حاکمیت؛ در حالیکه، وزیر نباید در برنامهاش، صرفاً بگوید که چه میخواهد بکند، باید بگوید چگونه میخواهد کارها را به پیش ببرد. وگرنه در این مملکت برنامه زیاد نوشته و ارائه شده است.
2- “تنظیم مقررات” عنوان یکی از بخشهای برنامه وزیر است؛ در این بخش، مهندس تقیپور اشارهای به دغدغه اخیر نمایندگان مجلس (یعنی استقلال رگولاتوری) نکرده است و اینکه چگونه میخواهد نگرانی آنها و بسیاری از منتقدان را در مورد ضعفهای گوناگون این سازمان برطرف کند. در واقع برنامه ایشان در این بخش، همان وظایف سازمان رگولاتوری (یا تعبیری از وظایف این سازمان) است که بار دیگر تکرار شده و در آن، از ارائه راهحل برای مشکلات و ضعفهای سازمان خبری نیست.
۳- در بخش تلفن همراه، همانگونه که انتظار میرفت، متأسفانه فقط به توسعه خدمات فعلی پرداخته شده است و از خدمات جدید خبری نیست. مهمتر از آن، اصولاً هیچگونه نگاه سیاستگذارانهای در این بخش (مثل خیلی بخشهای دیگر برنامه) به چشم نمیخورد! به جای پرداختن به مواردی همچون تشریح برنامههای وزارت برای برای آزادسازی و ایجاد بازار کاملاً رقابتی، به موضوع “اپراتور سوم” اشاره شده است؛ یعنی موضوعی که خود معلول چیزهایی است که وزیر باید به رفع آنها بپردازد؛ وگرنه صرفاً حل مشکل اپراتور سوم، مانع از تکرار این تجربه در آینده نخواهد شد. همانگونه که اپراتور دوم حل شد و…(اگرچه لازم بود مهندس تقیپور برنامههای خود را برای حل مشکل اپراتور سوم از منظر دیگری ارائه میکردند؛ یعنی شناخت و رفع مشکلاتی که مانع از اجرای این پروژه شده است.)
۴- اصولاً چون وزیر محترم، بخش مستقلی برای خدمات باند وسیع در برنامه خود در نظر نگرفته است، مجبور شده “وایمکس” را در بخش تلفن همراه بیاورد! جالبتر آنکه ایشان قصد دارد که شبکههای بیسیم وایمکس را راهاندازی کند! آن هم زمانی که مزایده وایمکس برگزار شده و اپراتورها تا چند وقت دیگر سرویس میدهند!
۵- یکی دیگر از نگاههای سیاستگذارانه مفقود در این برنامه، “اصلاح ساختار وزارتخانه” مبتنی بر فضای آینده ICT است. موضوع ادغام، یکی از نمودهای این مسأله است که در مورد آن هم چیزی در این برنامه به چشم نمیخورد.
۶- تا پیش از این همگان در معنی “شبکه ملی اینترنت” در مانده بودند! ایشان شبکه ملی اطلاعات را هم به فهرست واژگان مبهم مخابرات اضافه کرده است! در این بخش فقط اشاره به یک عبارت از برنامه ایشان کافی است تا نسبت به نوع نگاه وزیر آینده کمی نگرانی به دل راه دهیم: “استفاده از فیبر نوری، به منظور ترانزیت ترافیک و برقراری ارتباطات منطقهای و بینالمللی” آیا چنین نگاهی را که بیشتر به توضیح واضحات میماند، میتوان شایسته یک وزیر دانست؟
۷- در برنامه وزیر محترم، هیچ اشارهای به تعاملات و چالشهای سیاستگذار (دولت و وزارت) با بخش خصوصی نشده است. ارائه راهکار برای حل مشکلاتی از قبیل مشکل PAPها که حکایت کوی و برزن مخابراتیها شده است، میتوانست لااقل برای جلب نظر نمایندگان، در یکی از بخشهای اینترنت، آزادسازی یا اصل ۴۴ برنامه ایشان بیاید.
۸- ایجاد زیرساختهای بازار رقابتی جایی در برنامه پیشنهادی مهندس تقیپور ندارد؛ از برنامه ایشان نمیتوان فهمید که مثلاً در حوزه موبایل، نگاه ایشان به موضوعاتی مانند رومینگ ملی یا جابجایی شماره (Number Portability) که از اصول اساسی ایجاد رقابت کامل است، چیست؟
۹- ایشان هم مانند همه مدیران ارشد کشور ما، در برنامه خود (که قاعدتاً سرفصل فعالیتهای آینده ایشان خواهد بود) هیچ توجه یا اشارهای به بهرهگیری از “آیندهپژوهی” در پیشبرد امور بخش خود نکرده است.
۱۰- موضوع ملی و کلانی همچون “اشتغال” هم در برنامه ایشان به چشم نمیخورد؛ مگر اینکه ایشان این مقوله را در دل مبحث “حمایت از تولیدکنندگان الکترونیک و مخابرات” دیده باشند.
۱۱- یک کلیگویی مهم: ایشان در بخش”حمایت از تولیدکنندگان الکترونیک و مخابرات” آوردهاند: “استقلال در این حوزه شاید کاملاً میسر نباشد، اما تلاشی نسبی را میطلبد”؛ صرف نظر از اینکه در برنامهریزی نمیتوان دست به دامان کلمات و مفاهیمی مانند “نسبی” شد، این تعبیر بهخودیخود نشاندهنده نداشتن برنامه برای حمایت از “صنایع منتخب” در این حوزه است؛ آیا وزیر پیشنهادی، میخواهد برای استقلال در همه حوزههای صنعت ICT تلاشی نسبی به خرج دهد؟ آیا با توجه به توانمندیها، فرصتها و تهدیدهای پیش روی کشور و به طور خاص بخش ICT، همه صنایع زیرمجموعه این بخش از اهمیت و جایگاه یکسانی برخوردارند؟
۱۲- تعاملات با سایر نهادها مانند دانشگاهها برای رفع مشکلات کلان این حوزه (مانند مشکلات پیش روی نیروی انسانی و متخصص این بخش) یکی دیگر از بخشهای مغفول برنامه مهندس تقیپور است.
صبر میکنیم تا ببینیم وزیر مخابرات در عمل چه خواهد کرد.